Những Điều Cần Biết Về Bệnh Than Và Tác Hại Của Nó

Bệnh than là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, có thể gây tử vong cao và tồn tại trong môi trường khắc nghiệt, làm cho nó trở thành một vũ khí sinh học rất nguy hiểm.

Tìm Hiểu Bệnh Than

Vi khuẩn bệnh than có hình que dài. (Ảnh: Live Science).

Bệnh than (Anthrax) là bệnh do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, có khả năng gây nhiễm cho nhiều loài động vật có máu nóng, bao gồm cả gia súc và con người. Đã có nhiều trường hợp bùng phát bệnh than, nhất là ở những người làm nông, thường xuyên tiếp xúc với gia súc.

Dạng nhiễm bệnh phổ biến nhất ở người là qua da, khi bào tử bệnh than xâm nhập vào cơ thể thông qua các vết thương hở. Đây là dạng dễ điều trị và người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn nếu được điều trị kịp thời bằng kháng sinh.

Theo Thư viện Y học Quốc gia Mỹ, mức độ nguy hiểm của vi khuẩn bệnh than tăng lên khi nó xâm nhập vào hệ hô hấp, thường xảy ra ở những người làm nghề xử lý lông và da động vật. Bào tử có thể vào phổi và bị hệ miễn dịch tiêu diệt, nhưng một số bào tử có thể xâm nhập vào hạch bạch huyết, phát triển và giải phóng độc tố gây hại cho tế bào.

Nếu không được điều trị, độc tố có thể tích tụ trong phổi, dẫn đến hàng loạt vấn đề nghiêm trọng. Bệnh nhân gặp triệu chứng giống cúm, sau đó chuyển sang viêm phổi, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể dẫn đến viêm màng não hoặc suy tạng.

Triệu chứng bệnh than trên da người. (Ảnh: AAP).

Tỷ lệ tử vong đối với dạng nhiễm đường hô hấp có thể lên đến 92%. Tuy nhiên, đây cũng là dạng khó nhiễm nhất, khi một người cần phải hít vào từ 8.000-10.000 bào tử mới có thể mắc bệnh, và chúng cần xâm nhập sâu vào phổi.

Dạng nhiễm thứ ba là bệnh than đường tiêu hóa, xảy ra khi bệnh nhân ăn thịt từ động vật nhiễm bệnh. Giai đoạn ủ bệnh từ một đến 60 ngày có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, lạnh, buồn nôn và nôn. Đây là dạng hiếm gặp ở Mỹ nhưng có tỷ lệ tử vong từ 20-60%, có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm và điều trị bằng kháng sinh.

Các Triệu Chứng Của Bệnh Than

Bệnh than có thể lây sang người qua nhiều con đường khác nhau:

Thể Bệnh Than Ngoài Da

Thể này chiếm 95% các trường hợp bệnh than, với biểu hiện là các vết loét trên da. Người bệnh có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc với động vật mắc bệnh hoặc sản phẩm từ động vật nhiễm vi khuẩn. Tổn thương thường xuất hiện ở đầu, cổ và chi. Ban đầu, vết thương có dạng sẩn ngứa, xuất hiện sau 3-5 ngày tiếp xúc với bào tử. Sau đó, chúng đầy nước, hoại tử ở giữa, và để lại vảy đen kèm phù nề xung quanh.

Nếu tổn thương có mủ và đau kèm theo sốt, có thể xảy ra bội nhiễm.

Thể Bệnh Than Đường Hô Hấp

Thể bệnh đường hô hấp rất hiếm nhưng có nguy cơ cao trong trường hợp bào tử bệnh than được sử dụng như vũ khí sinh học. Khi hít phải bào tử, triệu chứng có thể không rõ ràng vào giai đoạn đầu nhưng sẽ nhanh chóng chuyển nặng. Bệnh nhân có thể sốt cao, khó thở, và có thể dẫn đến tử vong nếu không được can thiệp kịp thời.

Thể Bệnh Than Đường Tiêu Hóa

Các triệu chứng của thể này thường xuyên dễ nhầm lẫn với nhiều loại bệnh khác. Bệnh nhân có thể gặp sốc và tử vong chỉ sau vài ngày khởi phát. Các triệu chứng bao gồm sốt, đau bụng, tiêu chảy và nôn mửa. Thể bệnh này rất khó nhận diện và có thể gây ra tử vong cao.

Vi khuẩn có thể truyền bệnh than từ động vật sang người.

Thể Bệnh Than Viêm Màng Não

Đây là biến chứng cực kỳ nguy hiểm, có thể gây tử vong nhanh chóng. Biểu hiện bao gồm viêm màng não mủ, đau cơ, kích thích thần kinh, co giật, và bệnh nhân có thể hôn mê nhanh chóng.

Thể Bệnh Than Nhiễm Trùng Huyết

Thể nhiễm trùng huyết là một biến chứng nặng nề, xảy ra khi vi khuẩn nhân lên trong máu. Đây thường là kết quả của thể bệnh đường hô hấp, gây sốc và tử vong do sự lan truyền của vi khuẩn và độc tố trong hệ tuần hoàn.

Tóm lại, bệnh than là một căn bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, có thể lây nhiễm qua tiếp xúc da, ăn thịt hay hít phải bào tử vi khuẩn. Để ngăn ngừa bệnh, người dân nên cẩn trọng khi tiếp xúc với động vật có khả năng mắc bệnh và nên báo cáo ngay các trường hợp nghi ngờ cho cơ quan chức năng.

Nguy Cơ Về Vũ Khí Sinh Học

Khi được sử dụng trong quân sự, vi khuẩn bệnh than trở thành một trong những vũ khí sinh học đáng sợ nhất. Vi khuẩn dễ dàng được nuôi cấy và có khả năng sống sót lâu trong môi trường. Một lượng nhỏ bào tử vi khuẩn có thể gây tử vong cho hàng chục ngàn người.

Trong lịch sử, bệnh than đã được sử dụng trong các cuộc chiến tranh, chẳng hạn như Thế chiến I và II. Gần đây, vào năm 2001, bệnh than cũng đã được sử dụng trong các vụ tấn công khủng bố tại Mỹ.

Bệnh than từng được dùng trong đợt tấn công khủng bố tại Mỹ năm 2001. (Ảnh: NTI).

Vắc xin phòng ngừa bệnh than đã được phát triển từ lâu và giúp hạn chế đáng kể số liệu nhiễm bệnh và tử vong do bệnh này.

Mặc dù bào tử bệnh than có khả năng sống lâu, nhưng chúng không thể tồn tại trong nước sôi và có thể bị tiêu diệt bằng nhiệt độ cao trong một khoảng thời gian ngắn, điều này giúp bảo vệ con người khỏi nguy cơ lây nhiễm từ môi trường.