Khám Phá Thế Giới Cuốn Chiếu: Con Trăm Chân Và Sự Thật Về Đặc Điểm Của Chúng

Cuốn chiếu, còn được biết đến với cái tên dân gian là “con trăm chân”, là một sinh vật hoàn toàn khác biệt so với côn trùng. Đây là một loại động vật không có xương sống, và điều thú vị là chúng mang lại nhiều điều bí ẩn về số lượng chân mà chúng sở hữu. Vậy, thực sự cuốn chiếu có bao nhiêu chân?

Nhiều người cho rằng cuốn chiếu có thể có tới 994 chân, xuất phát từ tiền tố ngôn ngữ La-tinh “milli-“, nghĩa là 1.000, nhưng điều này là chưa chính xác.

Trên thực tế, cuốn chiếu không có số lượng chân cố định, và tên gọi “con trăm chân” thực sự chỉ là cách gọi phỏng đoán. Các nhà khoa học đã đặt tên chính thức cho cuốn chiếu là Diplopoda, có nghĩa là “chân kép”.

Đặc điểm nhận dạng cụ thể của cuốn chiếu là ở mỗi đốt cơ thể lại có hai cặp chân.

Cuốn chiếu thuộc nhóm động vật chân đốt, cùng với nhện, bọ cạp và bướm. Tất cả các động vật trong nhóm này đều có bộ xương ngoài và cơ thể được chia thành các đốt. Đặc điểm nổi bật của cuốn chiếu là mỗi đốt cơ thể lại có hai cặp chân, thay vì chỉ có một cặp như rết. Điều này lý giải vì sao các nhà khoa học chọn tên gọi “Diplopoda” để mô tả chúng.

Cuốn chiếu có ít nhất 400 triệu năm tồn tại, theo các hóa thạch cổ đại cho thấy chúng là một trong những động vật đầu tiên sống trên cạn. Từ kỷ Than Đá, cách đây khoảng 300 triệu năm, một loài cuốn chiếu có tên Arthropleura đã có thể dài tới 2 mét và rộng 0,5 mét. Hiện nay, kích thước của cuốn chiếu thường dao động từ 3mm đến 0,3 mét, và có khoảng 12.000 loài cuốn chiếu được phát hiện, tuy nhiên con số thực tế có thể lên tới 80.000 loài.

“Mỗi khu vực chỉ có một số loài cuốn chiếu nhất định mà không sống ở nơi khác” – theo chia sẻ của Derek Hennen, một nhà nghiên cứu côn trùng tại Virginia Tech. Hennen dành tình yêu cho loài cuốn chiếu đến nỗi tạo nên tài khoản Twitter (@DearMillipede) để chia sẻ mọi thứ về chúng.

Tại Sao Cuốn Chiếu Có Số Lượng Chân Đặc Biệt?

Cuốn chiếu sống chủ yếu nhờ vào việc ăn lá rụng, một nguồn thức ăn tuy không phong phú, nhưng có mặt khắp nơi. Vì vậy, chúng thường ở trong lòng đất, dưới lớp lá và đá. Việc có nhiều chân giúp chúng di chuyển dễ dàng hơn trong các môi trường sống khắc nghiệt. Hennen cho biết: “Đốt đầu tiên giống như một chiếc máy ủi, và nhiều chân giúp cuốn chiếu thêm sức mạnh để đào sâu vào lòng đất”.

Cuốn chiếu có bao nhiêu chân phụ thuộc vào từng loài cuốn chiếu.

Khi mới nở, cuốn chiếu chỉ có một vài đôi chân. Qua quá trình lột xác, giống như nhiều loài động vật khác, cuốn chiếu sẽ phát triển thêm đốt cũng như cặp chân mới. Số lượng lột xác của chúng có thể kéo dài suốt đời, với chu kỳ trung bình là khoảng hai năm.

Vậy cuốn chiếu có bao nhiêu chân thực sự? Theo Hennen, con số này tùy thuộc vào loài, nhưng thường nằm trong khoảng từ 24 đến 750 chân.

Hennen cũng chia sẻ: “Nhiều người khi thấy một con cuốn chiếu sẽ thốt lên rằng: ‘Con này có nhiều chân thật!’ và điều này đã dẫn đến cái tên quen thuộc mà chúng ta thường nghe”. Thực tế, hầu hết cuốn chiếu có chưa đến 100 chân.

Cuốn Chiếu Và Rết: Có Gì Khác Nhau?

Mặc dù sử dụng nhiều cách để phòng vệ, cuốn chiếu không tấn công như rết. Khi gặp nguy hiểm, chúng sẽ cuộn tròn lại và tiết ra một số hóa chất để xua đuổi đối thủ. Hầu hết các hóa chất này không gây hại cho con người nhưng có thể tạo ra sự khó chịu. Nhiều loài khỉ ở một số khu vực nhiệt đới đã tìm đến cuốn chiếu để tận dụng những hóa chất này nhằm đuổi muỗi.

Trái ngược, rết có thể dùng các nanh của chúng để cắn và tiết ra chất độc. Dù vết cắn của rết có thể đau nhưng thường không gây nguy hiểm cho con người.

Điểm khác biệt giữa cuốn chiếu và rết còn nằm ở cấu trúc chân. Chân của rết thường tỏa ra, trong khi chân cuốn chiếu chúc xuống dưới. Rết chỉ có một cặp chân trên mỗi đốt, trong khi cuốn chiếu có hai cặp. Nếu bạn không muốn đến gần để phân biệt, Hennen khuyên mọi người theo dõi hành vi của chúng. Nếu sinh vật chạy nhanh, đó là rết. Nếu cuộn tròn lại, đó là cuốn chiếu.