Muốn trở thành phi hành gia NASA? Tiêu chuẩn, thử thách và con đường tiến lên
NASA đang mở rộng đội ngũ phi hành gia để đáp ứng lịch trình bay ngày càng dày đặc, từ tiếp tục hoạt động trên Trạm Vũ trụ Quốc tế đến các sứ mệnh trở lại Mặt trăng. Số nhân lực hiện có là 48 người, và điều đó đặt ra câu hỏi: những ai đủ khả năng vượt qua vòng tuyển chọn khắc nghiệt của cơ quan vũ trụ này?
Lương tới 98.317 USD/năm (khoảng 2,3 tỷ đồng) đấy, bạn có muốn tham gia không?
Đầu vào: học vấn và kinh nghiệm chuyên môn
Điểm khởi đầu của hầu hết ứng viên là nền tảng học thuật trong các ngành STEM. Ứng viên thường phải có bằng thạc sĩ về khoa học, kỹ thuật hoặc toán học, hoặc đã theo học các chương trình STEM ít nhất hai năm. Những người có nền tảng y tế hoặc các chứng chỉ chuyên sâu liên quan đến y khoa cũng được coi là lợi thế trong hồ sơ.
Bên cạnh bằng cấp, kinh nghiệm thực tế là yếu tố quyết định. Các ứng viên cần tối thiểu hai năm kinh nghiệm chuyên môn, và với phi công ứng tuyển cho vị trí phi hành gia, tiêu chí đặc biệt hơn: tối thiểu 1.000 giờ bay với tư cách cơ trưởng.
Bài kiểm tra và con số biểu thị tính cạnh tranh
Một thay đổi đáng chú ý trong quy trình tuyển chọn gần đây là yêu cầu hoàn thành bài kiểm tra trực tuyến kéo dài hai giờ. Bài kiểm tra này nằm trong chuỗi đánh giá ban đầu, nhằm sàng lọc số lượng lớn hồ sơ nộp về cơ quan.
Sự cạnh tranh rất gay gắt: trong một đợt tuyển được ghi nhận, NASA nhận được kỷ lục khoảng 18.000 hồ sơ, nhưng chỉ chọn được 11 ứng viên. Tỉ lệ chọn lựa thấp phản ánh khả năng lựa chọn rất khắt khe của cơ quan, nhằm tìm ra những người có sự kết hợp hiếm hoi giữa trình độ chuyên môn, kỹ năng thực tiễn và phẩm chất cá nhân.
Đào tạo sau khi trúng tuyển: những kỹ năng phải nắm
Những người vượt qua vòng tuyển chọn tiếp tục vào chương trình huấn luyện toàn diện. Lộ trình đào tạo bao gồm làm quen với môi trường làm việc trong vũ trụ, thực hành trong Phòng thí nghiệm dưới nước của NASA để mô phỏng trạng thái không trọng lượng, học điều khiển robot và hệ thống của Trạm Vũ trụ Quốc tế, cũng như tham gia các chuyến bay huấn luyện trên máy bay T-38.
Khả năng làm việc đa ngôn ngữ và hiểu biết về chương trình Artemis cũng là phần nội dung đào tạo: ứng viên sẽ học tiếng Nga và nắm các kiến thức cơ bản để phục vụ nhiệm vụ liên quan đến Artemis — chương trình đưa phi hành gia trở lại Mặt trăng.
Ông Jim Bridenstine.
Phẩm chất con người: hơn cả kỹ năng kỹ thuật
NASA không chỉ tìm kiếm chuyên môn. Trong quá trình tuyển chọn, phẩm chất cá nhân đóng vai trò quan trọng. Các hồ sơ xuất sắc thường kết hợp nhiều phẩm chất: trình độ kỹ thuật cao, bản lĩnh trước áp lực, sự kiên nhẫn trong công việc giảng dạy hay truyền đạt, và sức bền thể chất tương tự vận động viên leo núi. Những mô tả này cho thấy cơ quan muốn ứng viên vừa là nhà khoa học/phi công vừa có khả năng làm việc nhóm và đối phó khẩn cấp.
Kinh nghiệm thực tế trong môi trường rủi ro cao được đề cao vì hậu quả của sai sót trong không gian là nghiêm trọng. Như một cựu phi hành gia từng nhắc tới, lỗi trong mô phỏng khác xa việc mắc lỗi trên một chuyến bay thực tế với tốc độ lớn; độ an toàn và khả năng sống sót có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Hành trình nghề nghiệp và thu nhập
Theo quy định được nêu, mức lương khi bắt đầu cho các phi hành gia mới áp theo thang bậc hành chính của chính phủ Mỹ. Ở cấp GS-12 bậc 1, con số khởi điểm được ghi nhận rơi vào khoảng 63.600 USD mỗi năm. Sau vài năm và với thâm niên, mức lương có thể tăng lên, ví dụ GS-13 bậc 3 với khoảng 98.317 USD mỗi năm.
Những con số này cho thấy nghề phi hành gia — ngoài việc là một danh hiệu uy tín — còn có đường lương rõ ràng theo thang công chức liên bang, thay vì kiểu lương biến động theo dự án.
Ví dụ thực tế: hồ sơ điển hình của ứng viên thành công
Một vài phi hành gia nổi bật từng được tuyển trước đây cho thấy sự kết hợp hiếm hoi của kinh nghiệm tác chiến, chuyên môn y tế và nền tảng học thuật. Một trường hợp được nhắc tới là phi hành gia có nền tảng là bác sĩ cấp cứu, từng phục vụ trong lực lượng Navy SEAL với nhiều chiến dịch, đồng thời có bằng toán và bằng y khoa từ một cơ sở đào tạo hàng đầu. Những hồ sơ như vậy minh họa tiêu chuẩn rất cao mà NASA tìm kiếm.
Các thành viên của Lớp phi hành gia NASA 2017. (NASA / Bill Stafford).
Jonny Kim – “con nhà người ta” trong truyền thuyết.
Lời khuyên thực tế cho người muốn ứng tuyển
Nếu bạn đang cân nhắc nộp hồ sơ, một vài hướng chuẩn bị có tính thực tiễn cao dựa trên tiêu chí tuyển chọn: củng cố nền tảng STEM bằng học vị phù hợp hoặc các năm học chuyên sâu; tích lũy kinh nghiệm chuyên môn liên quan; với phi công, tích luỹ giờ bay làm cơ trưởng; xem xét các năng lực y tế hoặc kỹ thuật đặc thù nếu có thể; và chuẩn bị cho bài kiểm tra trực tuyến cũng như các bài kiểm tra thể lực và mô phỏng.
Chuẩn bị về tâm lý để chịu áp lực, làm việc trong môi trường đồng đội chặt chẽ và sẵn sàng tham gia các hoạt động đào tạo dưới nước là điều không thể thiếu.
Câu hỏi thường gặp
Ứng viên cần học vấn gì để đủ điều kiện?
Ứng viên thường phải có bằng thạc sĩ trong các ngành khoa học, kỹ thuật hoặc toán học, hoặc đã theo học chương trình STEM ít nhất hai năm; các nền tảng y tế được đánh giá là điểm cộng.
Phi công ứng tuyển cần đạt tiêu chuẩn nào?
Phi công cần có tối thiểu 1.000 giờ bay với tư cách cơ trưởng, bên cạnh các yêu cầu chung về kinh nghiệm chuyên môn.
Mức lương ban đầu cho phi hành gia mới ra sao?
Theo quy định được dẫn, phi hành gia mới ở mức GS-12 bậc 1 có mức lương khoảng 63.600 USD/năm; sau vài năm có thể lên tới các bậc GS-13 với lương khoảng 98.317 USD/năm.
Kết luận: con đường rất khó nhưng có lộ trình rõ ràng
Trở thành phi hành gia NASA không phải là mục tiêu dễ đạt: nó đòi hỏi sự kết hợp giữa trình độ học thuật, kinh nghiệm thực tiễn, phẩm chất cá nhân và sức bền trong đào tạo chuyên sâu. Tuy nhiên, với lộ trình tuyển chọn và các tiêu chí rõ ràng, những ai có kế hoạch chuẩn bị bài bản vẫn có thể nhắm tới cơ hội này — dù cạnh tranh luôn ở mức rất cao.
