Khám Phá Bí Ẩn Về Những Ngôi Nhà Tự Bốc Cháy Cứ 60 Năm

Những chứng tích khảo cổ cho thấy hiện tượng nhà bốc cháy không phải chỉ do tai nạn.

Giữa khoảng thời gian từ 5500 đến 2750 trước Công nguyên, khu vực ngày nay là Romania, Moldova và Ukraine đã là nơi cư trú của một nền văn hóa đặc biệt được gọi là nền văn hóa Cucuteni-Trypillia.

Mặc dù nền văn hóa này không được biết đến rộng rãi như người Sumer ở Mesopotamia, nhưng sự tác động của họ đối với nền văn minh châu Âu là vô cùng quan trọng. Họ được coi là một trong những tổ tiên có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nhân loại.

Nền văn hóa Cucuteni-Trypillia đã phát triển vững mạnh, với các nguồn tài nguyên tự nhiên như dãy núi Carpathian và các dòng sông Dnieper và Dniester. Họ trồng nhiều loại cây như lúa mì, lúa mạch và các loại đậu, đồng thời xây dựng những lò nung lớn để sản xuất đồ gốm và trang sức bằng đồng. Những dụng cụ như rìu đồng của họ cũng được sử dụng để khai thác nguyên liệu xây dựng.

Không chỉ dừng lại ở đó, “ấn tượng” dường như là một từ không đủ để mô tả những thành tựu của họ. Những ngôi nhà được xây dựng vững chắc từ khung gỗ và đất sét, có thể đạt kích thước lớn với diện tích lên tới gần 700 mét vuông, tương đương với hai sân bóng rổ.

Thế nhưng, điều làm các nhà khảo cổ bối rối không chỉ là quy mô của những ngôi nhà ấy, mà còn là hiện tượng kỳ lạ rằng mỗi 60 đến 80 năm, các ngôi nhà thường bị thiêu rụi một cách bí ẩn.

Thực tế, Cucuteni-Trypillia không phải là cộng đồng cổ đại duy nhất ghi nhận hiện tượng này. Chuyện các ngôi nhà tự bốc cháy ở khu vực Trung và Đông Âu đã đến mức các nhà khoa học phải đặt tên cho nó: “horizon nhà cháy”.

Tìm hiểu nguyên nhân gây cháy

Trong nhiều năm qua, nhiều lý do được đưa ra cho các vụ cháy này, từ sét đánh đến các cuộc tấn công. Đây là một giả thuyết khả thi, nhất là khi các ngôi nhà thời tiền sử thường được làm từ những vật liệu dễ bắt lửa như ngũ cốc và vải. Nhưng điều gì đã khiến người dân tự thiêu hủy tài sản của chính mình?

Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra lý do khác đầy thú vị cho hiện tượng tự đốt nhà này.

Mirjana Stevanovic, một nhà khảo cổ học người Serbia, cho rằng cấu trúc của các ngôi nhà đã bị đánh lửa do một nguyên nhân mang tính biểu tượng và có chủ đích.

Hình ảnh cộng đồng văn hóa Cucuteni-Trypillia được tái tạo lại bởi những nhà nghiên cứu.

Nghiên cứu của cô tôn vinh những ý tưởng của Vikentiy Khvoyka, một học giả trước đó nhận định rằng các ngôi nhà bị thiêu hủy khi có sự ra đi của những cư dân sinh sống trong đó.

Bên cạnh đó, Evgeniy Yuryevich Krichevski, một nhà khảo cổ học người Nga, lại đưa ra một góc nhìn thực tế hơn. Ông cho rằng các nền văn hóa tiền sử ở khu vực Đông Âu không cố ý phá hủy mà thực ra là để gia cố ngôi nhà của họ.

Ông lập luận rằng sức nóng từ ngọn lửa có thể cứng hóa các bức tường đất sét, và khói có tác dụng xua đuổi côn trùng. Các nghiên cứu gần đây đã cho thấy các ngôi nhà cũ có thể bị đốt để tạo ra không gian cho các kiến trúc mới.

Khôi phục các bí ẩn trong quá khứ

Năm 2022, một nhóm khảo cổ học và bảo tồn Hungary đã tiến hành nghiên cứu để làm sáng tỏ bản chất của hiện tượng cháy này qua việc phân tích đất và thực vật từ một khu vực gần Budapest. Kết quả cho thấy trong ba sự kiện đốt xảy ra tại đây, được gọi là Százhalombatta-Földvár, hai trong số đó có dấu hiệu bắt đầu có chủ đích.

Các nhà khảo cổ Arthur Bankoff và Frederik Winter đã mua một ngôi nhà cũ và phục dựng lại để thử nghiệm. Năm 1977, họ muốn xem điều gì sẽ xảy ra nếu họ đốt nó, và kết quả cho thấy rằng mặc dù mái ngói gỗ bị thiêu rụi, nhưng các bức tường đất sét vẫn còn nguyên vẹn.

Cấu trúc tiêu biểu của một ngôi nhà được xây dựng bởi cộng đồng Cucuteni-Trypillia

Trải nghiệm này cho thấy nhiều khám phá thú vị khi các nhà nghiên cứu quyết định đốt không chỉ một mà hai ngôi nhà tái hiện lịch sử. Kết quả cho thấy rằng các bức tường của cả hai cấu trúc đều giữ lại nguyên vẹn, cùng với nhiều vật dụng bên trong.

Hơn nữa, không có đám cháy nào lan rộng, cho thấy rằng quy trình đốt này an toàn và có thể kiểm soát. Các nhà nghiên cứu cũng ngạc nhiên trước lượng nhiên liệu cần thiết để tạo ra nhiệt độ cao ghi nhận được trong lớp trầm tích. Cụ thể, họ cần một lượng củi tương đương với hơn 130 cây xanh cho mỗi ngôi nhà một tầng và lên đến 250 cây cho một ngôi nhà hai tầng, mà nếu tính cho cả một khu định cư với 100 ngôi nhà, thì cần một khu rừng rộng lớn gần 10 km vuông.