Khám Phá Ngoại Hành Tinh HD 189733b: Gió Giật Kinh Hoàng và Nhiệt Độ Ghi Chép

Hành tinh HD 189733b nổi bật với những điều kiện khí hậu cực kỳ khắc nghiệt, khiến giới khoa học không ngừng chú ý.

Được nghiên cứu bởi các nhà thiên văn học tại Thụy Sĩ, HD 189733b có tốc độ gió lên đến 8.700 km/h, nhanh gấp bảy lần tốc độ âm thanh, theo báo New Zealand Herald. Nhưng điều đó vẫn chưa đủ để thể hiện sự khắc nghiệt của hành tinh này, nơi mà những cơn mưa thủy tinh mang đến những nguy hiểm thật sự cho mọi vật thể.

“Nơi này tựa như một cõi địa ngục mà con người chưa bao giờ trải nghiệm. Từ xa, hành tinh mang sắc xanh tươi mát, dễ khiến người ta lầm tưởng với bầu trời bình yên của Trái đất. Thế nhưng, khí hậu ở đây lại rất chết chóc,” nhận định từ Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA).

Màu xanh của HD 189733b không phải do các biển cả như trên Trái đất phản chiếu, mà là kết quả của những đám mây chứa hạt silicat trong bầu khí quyển đặc biệt của hành tinh này.

Bầu khí quyển hành tinh HD 189733 b có nhiệt độ lên tới 3.000 độ C. (Ảnh: NASA/ESA).

HD 189733b là một hành tinh khí khổng lồ, lớn hơn cả Sao Mộc, cách Trái đất khoảng 63 năm ánh sáng. Hành tinh này nằm trong chòm sao Vulpecula còn được gọi là “cáo nhỏ”. Hành tinh này quay quanh ngôi sao mẹ với khoảng cách gần gấp 13 lần so với khoảng cách từ Sao Thủy đến Mặt Trời và hoàn thành một vòng quỹ đạo chỉ trong 2,2 ngày.

Tiến sĩ Kevin Heng, người đứng đầu dự án nghiên cứu, nhấn mạnh rằng nghiên cứu này rất quan trọng, bởi nó dựa vào các quan sát từ một kính viễn vọng nhỏ chỉ với đường kính 3,6m tại Đài quan sát Nam châu Âu (ESO) ở La Silla, Chile. Kết quả thu được không hề thua kém những quan sát từ kính viễn vọng không gian Hubble.

Để lấy được dữ liệu về nhiệt độ, nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp đo tín hiệu natri từ hành tinh này. Khi HD 189733b di chuyển qua trước ngôi sao mẹ, cường độ tín hiệu natri sẽ thay đổi, từ đó các nhà thiên văn học có thể tính toán nhiệt độ tại các vị trí khác nhau trong bầu khí quyển của hành tinh.

Giá trị nhiệt độ giảm dần từ 3.000 độ C xuống còn 1.700 độ C khi đi vào sâu hơn trong khí quyển của HD 189733b.

Để xác định tốc độ gió, nhóm nghiên cứu đã phân tích sự thay đổi của tín hiệu natri gửi về Trái đất, cho thấy gió trên hành tinh này di chuyển với tốc độ cực kỳ nhanh. Kết quả từ kính viễn vọng không gian Hubble xác nhận những quan sát này.

Các nhà khoa học Thụy Điển đã mở ra cơ hội để hiểu rõ hơn về bầu khí quyển của những ngoại hành tinh xa xôi mà không cần đến các đài quan sát lớn hay kính viễn vọng đắt tiền.

Ngoại hành tinh này có bầu khí quyển chứa đầy khí hydro sunfua.

Gần đây, kính thiên văn James Webb đã phát hiện ra rằng HD 189733b có một bầu khí quyển ngập tràn khí hydro sunfua, có mùi vô cùng khó chịu, gần giống như mùi trứng thối. Trước đây, các nhà nghiên cứu đã nghi ngờ sự tồn tại của hydro sunfua trên các hành tinh khí khổng lồ xa xôi, vì bầu khí quyển của Sao Mộc và Sao Thiên Vương cũng chứa loại khí này. Tuy nhiên, khí này thường rất hiếm khi được phát hiện bên ngoài hệ Mặt Trời.

Tác giả chính của nghiên cứu, ông Guangwei Fu, một nhà vật lý thiên văn tại Đại học Johns Hopkins ở Maryland, nhận định rằng việc phát hiện hydro sunfua trên HD 189733b là một bước tiến quan trọng trong việc tìm kiếm phân tử này trên các hành tinh khác.

Sự hiện diện của hydro sunfua cho thấy ngoại hành tinh này có chứa lưu huỳnh, một nguyên tố thiết yếu để tạo ra các phân tử phức tạp hơn, và cũng là một yếu tố chính cho sự sống như chúng ta biết trên Trái đất.

Mặc dù HD 189733b có thể khó lòng chứa được sự sống do những điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nhưng việc tìm thấy khí này trên các hành tinh khác có thể mở ra hy vọng về sự tồn tại của những ngoại hành tinh có khả năng duy trì sự sống trong tương lai.

Các nhà khoa học cũng cho rằng nếu JWST được đưa đến vị trí chiến lược ở Dải Ngân Hà, nó có khả năng phát hiện dấu hiệu của sự sống trên Trái đất.