Rùa Cá Sấu: Mối Nguy Hiểm Đến Hệ Sinh Thái Trung Quốc

Vào tháng 5 năm 2021, một con “rùa cá sấu quý hiếm” đã được phát hiện và bắt giữ ở đầm Thị Nại thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.

Tuy nhiên, theo các báo cáo từ Trung Quốc, loài rùa này, có nguồn gốc từ miền Nam Hoa Kỳ, hiện đang phát triển mạnh mẽ ở miền Nam Trung Quốc. Rùa cá sấu là một loài sinh vật khét tiếng với sức mạnh của mình, khiến cho các nhà chức trách tại Trung Quốc đặc biệt lo lắng về tình hình hiện tại.

Rùa cá sấu nguy hiểm

Các Đặc Điểm Của Loài Rùa Phàm Ăn

Rùa cá sấu là một trong những loài động vật ăn thịt lớn, với sở thích ăn uống phong phú đã âm thầm xâm nhập vào các hồ và sông ở Trung Quốc, gây ra mối đe dọa lớn đối với các loài động vật bản địa.

Xuất phát từ Bắc Mỹ, rùa cá sấu đã được nhập khẩu ồ ạt vào Trung Quốc trong nhiều năm để phục vụ cho việc tiêu thụ thịt và cung cấp cho những người yêu thích thú cưng độc đáo.

Trên các trang thương mại điện tử của Trung Quốc, rùa cá sấu con có thể được bán với mức giá chỉ khoảng 20 nhân dân tệ (tương đương 3 USD) mỗi con. Tuy nhiên, đa phần người mua đều không nhận thức được rằng thú cưng của họ sẽ tăng độ nguy hiểm khi trưởng thành và trở thành một con vật khổng lồ.

Rùa cá sấu trưởng thành có thể nặng đến 80 kg và sở hữu các móng vuốt sắc bén, mỏ cứng, với mai mang nhiều sắc thái sắc nhọn. Chúng có thể tấn công và gây thương tích nghiêm trọng cho bất kỳ ai khi cảm thấy bị đe dọa, thậm chí có khả năng cắn đứt ngón tay.

Hiện nay, những cá thể rùa này dường như đã bắt đầu thích nghi và thậm chí có dấu hiệu xâm nhập vào hệ sinh thái tự nhiên, gây ra lo ngại lớn cho các nhà sinh vật học và giới chức trách địa phương, theo thông tin từ tạp chí Đệ lục thanh (Trung Quốc).

Báo chí Trung Quốc cho biết trong suốt thập kỷ qua, đã có hàng chục trường hợp rùa cá sấu được phát hiện ở các vùng gần sông hồ. Một nghiên cứu năm 2020 đã chỉ ra rằng khu vực trung và hạ lưu sông Dương Tử là nơi dễ gặp nhất loài rùa này.

Các nhà khoa học đã cảnh báo rằng nếu rùa cá sấu này tiếp tục phát triển và bắt đầu sinh sản trong tự nhiên, chúng có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến các hệ sinh thái địa phương. Với đặc tính ăn tạp, chúng có khả năng tiêu diệt mọi sinh vật từ cá, ếch cho đến những động vật có vú dưới nước. Điều này sẽ đe dọa sự tồn tại của nhiều loài bản địa.

Rùa cá sấu đã xâm nhập hệ sinh thái ở Trung Quốc

“Loài xâm lấn này là những kẻ săn mồi tuyệt vời. Ngay sau khi nở, chúng bắt đầu ăn các động vật nhỏ như nòng nọc, cá và dần dần chuyển sang các con mồi lớn hơn khi chúng trưởng thành… Mọi thứ đều có thể nằm gọn trong miệng chúng,” David Dudgeon, giáo sư sinh học tại Đại học Hong Kong, nhận định. “Rùa bản địa đang phải đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng, vì rùa cá sấu có thể cạnh tranh thức ăn và tiêu diệt cả con non lẫn trưởng thành.”

Rùa cá sấu đang xâm nhập vào môi trường tự nhiên qua nhiều cách khác nhau. Trong một số trường hợp, các trang trại nuôi rùa đã bị lũ lụt, khiến chúng thoát ra ngoài. Hàng triệu con rùa được nuôi tại Trung Quốc mỗi năm để chế biến thực phẩm, làm vật nuôi và cung cấp thuốc đông y, trong đó rùa cá sấu là một lựa chọn phổ biến nhờ kích thước lớn của chúng.

Cũng có những tình huống mà người dân cố tình thả rùa vào tự nhiên. Các Phật tử thường có thói quen thả cá và rùa vào môi trường sống tự nhiên (hành động phóng sinh). Cũng có thể là những chủ nuôi đã thả rùa cá sấu đi khi nhận ra rằng chúng không phải là loài rùa thông thường.

Gần đây, một người câu cá ở Trung Quốc đã bắt được một con rùa cá sấu có hình vẽ và ký hiệu kinh Phật trên mai. Trong một vụ việc khác, người dân đã báo cáo cho cơ quan chức năng khi nhìn thấy một người đàn ông thả rùa cá sấu xuống sông Gia Lăng, một nhánh của sông Dương Tử ở thành phố Trùng Khánh.

Hiện tại, chính quyền Trung Quốc đang tìm biện pháp kiểm soát hoạt động phóng sinh, điều này dẫn đến việc thả các loài không bản địa vào sông hồ, làm mất cân bằng hệ sinh thái địa phương. Các loài xâm lấn được coi là một trong những nguy cơ chính cho đa dạng sinh học ở Trung Quốc.

Vào năm 2020, chính phủ Trung Quốc đã đưa rùa cá sấu vào danh sách 17 loài không bản địa nguy hiểm có thể làm hại hệ sinh thái nước ngọt. Những loài này thường tiêu thụ một lượng lớn thức ăn như cá bản địa, động vật lưỡng cư, rùa và ngay cả các loài chim, đồng thời có khả năng tấn công con người.

Biện Pháp Kiểm Soát Hoạt Động Thả Động Vật

Bắt đầu từ tháng 3 năm 2021, Trung Quốc đã đưa ra quy định coi việc thả các loài xâm lấn vào môi trường tự nhiên là hành vi phạm tội. Nhiều hồ và sông, đặc biệt gần các ngôi đền, đều có biển chỉ dẫn cấm việc phóng sinh.

Các phương tiện truyền thông của Trung Quốc gần đây đã đưa tin về loài rùa cá sấu, gọi chúng là “sát thủ sinh thái” và khuyến cáo công chúng không nên nuôi chúng như thú cưng hoặc thả ra ngoài môi trường tự nhiên. Người nào bắt được rùa cá sấu trong tự nhiên được khuyến cáo nên giết thịt thay vì thả chúng trở lại nước.

Ông Dudgeon cũng cho rằng, việc ngăn chặn hành động thả rùa cá sấu là ưu tiên hàng đầu của các cơ quan chính quyền Trung Quốc. Ông nhấn mạnh: “Ngăn chặn việc thả rùa cá sấu thực sự hiệu quả hơn rất nhiều so với việc xử lý những động vật đã xâm nhập vào môi trường tự nhiên.”

Những con rùa cá sấu được rao bán trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của Trung Quốc. Dòng chữ trên các bức ảnh có nội dung: “Người nuôi đứng bán, đã bao gồm phí ship” (trái) và “Nuôi thì rất ghê, ăn thì rất phê”.

Tuy nhiên, việc ngăn chặn rùa cá sấu thoát ra môi trường tự nhiên vẫn gặp nhiều khó khăn do quy mô khổng lồ của hoạt động buôn bán loài rùa này. Hơn 400.000 con rùa cá sấu được giao dịch mỗi năm trên các nền tảng thương mại điện tử như Taobao. Bên cạnh đó, những con rùa này cũng được rao bán trên các nền tảng khác như JD.com. Cảnh tượng những thùng nhựa chứa đầy rùa con cũng trở nên quen thuộc tại các chợ thú cưng ở Trung Quốc.

Không chỉ Trung Quốc, rùa cá sấu cũng đang gây vấn đề nghiêm trọng ở nhiều nơi khác. Hàng nghìn cá thể đã được phát hiện và bắt được trong tự nhiên tại Nhật Bản. Chúng thậm chí đã tới cả châu Âu, với nhiều trường hợp người tắm sông, hồ ở Pháp, Đức và Ý gặp phải chúng trong những năm gần đây.