Lịch Sử Thú Vị Về Tờ Cáo Thị Thời Xưa và Những Chiến Thuật Truy Bắt Tội Phạm

Mặc dù tờ cáo thị có thể bị vẽ xấu đến nỗi khó khăn trong việc nhận diện tội phạm, nhưng các chiến thuật truy bắt vẫn rất hiệu quả.

Trong nhiều bộ phim cổ trang Trung Quốc, hình ảnh những tờ cáo thị tìm kiếm tội phạm thường xuyên xuất hiện, dán khắp nơi trong các ngõ ngách.

Các cáo thị này thường đi kèm với hình vẽ chân dung và thông tin về tên tuổi của những kẻ bị truy nã. Tuy nhiên, bức họa trên cáo thị ít khi giống thực tế, khiến cho nhiều người cho rằng chúng gần như vô dụng trong việc giúp quan phủ bắt giữ tội phạm.

Trước khi công nghệ máy ảnh xuất hiện, việc ghi lại hình dáng của một cá nhân phụ thuộc hoàn toàn vào nghệ thuật của các họa sĩ. Những bức chân dung của các vị vua hay quan chức nổi tiếng thường được thực hiện bởi các bậc thầy, nhờ đó mà mức độ chân thật giữa hình ảnh và thực tế khá gần nhau.

Tuy nhiên, trong việc truy bắt tội phạm, những họa sĩ được thuê bởi quan phủ không phải lúc nào cũng đảm bảo tính chính xác. Hình vẽ trên cáo thị thường có sai sót lớn, dẫn đến sự khó khăn trong việc nhận diện. Dẫu vậy, các tội phạm vẫn không dễ dàng trốn thoát. Vậy vì sao họ vẫn bị bắt?

Trên thực tế, những tội phạm trong thời kỳ cổ đại Trung Quốc khá khó để thoát khỏi sự truy đuổi của quan phủ. Điều này diễn ra không chỉ nhờ vào các hình vẽ trên cáo thị, mà chủ yếu dựa vào ba phương pháp sau đây.

Hình ảnh người của quan phủ cầm những tờ cáo thị đi tìm tội phạm lẩn trốn trong các bộ phim cổ trang. (Ảnh: Baidu).

Phương Pháp 1: Hệ Thống Nhận Dạng Thân Phận

Thời cổ, để phá án, bên cạnh hình vẽ chân dung, các quan thường sẽ mô tả chi tiết các đặc điểm khuôn mặt cùng một số thông tin về cuộc sống của người bị tình nghi.

Dù tỉ lệ biết chữ trong dân chúng khá thấp, nhưng việc đặt tờ cáo thị ở nhiều địa điểm đã giúp một số người biết chữ có thể đọc được. Sự kết hợp giữa hình vẽ và thông tin trên tờ cáo thị đã giúp người dân dễ dàng xác định tội phạm đang lẩn trốn. Vì thế, những tội phạm không dễ để hòa mình vào đám đông.

Hơn nữa, hệ thống nhận dạng này tương tự như chứng minh thư hay căn cước công dân hiện đại. Qua các triều đại, loại giấy tờ này ở Trung Quốc mang nhiều tên gọi khác nhau.

Tại triều đại phong kiến, nếu một cá nhân không có giấy chứng nhận thân phận, họ sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tìm chỗ ở trọ. Người dân sẽ đặt câu hỏi về giấy tờ trước khi cho phép vào nhà, việc này khiến những tội phạm rất khó khăn trong việc lẩn trốn.

Chiến lược tìm chỗ ẩn náu trở nên rắc rối với những kẻ bị truy nã, vì họ không thể trình giấy tờ cho người khác. Nếu không có giấy tờ, họ sẽ bị nghi ngờ. Kết quả là, tội phạm chỉ có thể sống lang thang ở những nơi như đầu đường hay miếu hoang, nơi mà họ không có nơi nào an toàn để nghỉ ngơi hay tìm thức ăn. Chỉ cần họ lộ diện ra ngoài, ngay lập tức sẽ bị quan lính bắt giữ.

Phương Pháp 2: Quy Chế Trách Nhiệm Liên Đới

Quy chế này áp dụng từ thời nhà Tần, quy định rằng cứ 10 hộ gia đình sẽ được tổ chức thành một giáp. Nếu trong nhóm này có người phạm tội, 9 hộ còn lại phải có trách nhiệm báo cáo. Nếu không, họ sẽ phải chịu trách nhiệm tương đương về tội đó.

Thêm vào đó, cách phát âm và giọng nói địa phương giữa các vùng miền rất khác nhau. Do đó, một người lạ lọt vào khu vực sẽ dễ dàng bị phát hiện, và nếu không thể giải thích nguồn gốc, họ có thể bị báo cáo cho quan phủ.

Phương Pháp 3: Tiền Thưởng Treo Lên

Trên các tờ cáo thị, quan phủ thường ghi rõ số tiền thưởng cho ai tìm được tội phạm. Nếu người đó đưa tội phạm đến quan, số tiền thưởng sẽ còn lớn hơn.

Minh họa 1 tờ cáo thị tìm tội phạm thời xưa. (Ảnh: Baidu).

Số tiền thưởng thường dao động từ 100 đến 1.000 lượng bạc. Để dễ hình dung, tại thời nhà Đường, 1 lượng bạc tương đương khoảng 3.000 NDT (gần 11 triệu VND), và tại thời Tống, 1 lượng bạc tương đương khoảng 1.300 NDT (khoảng 5 triệu VND). Như vậy, tiền thưởng từ 100 đến 1.000 lượng bạc là một con số không nhỏ trong thời kỳ đó.

Dù vậy, để có được số tiền này cũng không phải dễ dàng. Các tội phạm thường mang theo trọng tội, nên việc truy bắt luôn tiềm ẩn nguy hiểm. Tuy nhiên, rất nhiều người vẫn quyết tâm tham gia vào việc “săn” tội phạm để có cơ hội đổi đời.