Hiểu Biết Về Bệnh Zona Thần Kinh: Triệu Chứng, Nguyên Nhân và Cách Điều Trị Hiệu Quả

Bệnh zona thần kinh, hay còn gọi là herpes zoster, là một loại bệnh nhiễm trùng do virus varicella-zoster gây ra, cũng chính là thủ phạm gây ra bệnh thủy đậu. Mặc dù bạn có thể đã khỏi bệnh thủy đậu, virus vẫn có thể tồn tại trong hệ thần kinh và có khả năng trở lại gây bệnh zona.

Bệnh zona thần kinh được biết đến với tên gọi herpes zoster. Đây là căn bệnh truyền nhiễm có dấu hiệu đặc trưng là phát ban đỏ và cảm giác nóng rát. Bệnh thường xuất hiện dưới hình thức dải mụn nước xuất hiện ở một bên cơ thể, phổ biến trên thân, cổ hoặc mặt.

Khi một người đã từng mắc bệnh thủy đậu hoặc nhiễm virus VZV, virus này sẽ ẩn nấp trong các nhánh dây thần kinh cột sống và não. Khi hệ miễn dịch của cơ thể yếu đi, virus có thể tái hoạt động và dẫn đến sự phát triển của zona thần kinh.

Bệnh zona có khả năng lây nhiễm cho những người khác qua tiếp xúc trực tiếp. Khi các mụn nước vỡ ra, chúng có thể chứa virus và gây bệnh cho người khác, nhưng điều này chỉ khiến họ bị thủy đậu chứ không phải zona. Những người nhiễm bệnh nên hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các vết thương lành lại.

Mặc dù không phải là bệnh nguy hiểm đến tính mạng, nhưng zona có thể gây ra đau đớn. Việc tiêm vắc-xin có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và nếu được điều trị sớm, thời gian mắc bệnh và nguy cơ biến chứng có thể được rút ngắn.

Triệu chứng của zona thần kinh

Các triệu chứng zona thần kinh đầu tiên và đáng chú ý nhất thường là đau và nóng rát.

Các triệu chứng đầu tiên của bệnh zona thường là đau và cảm giác nóng rát. Cơn đau này thường diễn ra ở một bên cơ thể và xuất hiện theo từng mảng nhỏ, sau đó sẽ là sự xuất hiện của phát ban đỏ.

Các triệu chứng phát ban bao gồm:

Các triệu chứng khác có thể xuất hiện kèm theo đau và phát ban như:

Các biến chứng nghiêm trọng có thể gặp bao gồm:

Nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh

Bệnh zona được gây ra bởi virus varicella-zoster, cũng là tác nhân gây ra bệnh thủy đậu. Bất cứ ai đã từng mắc thủy đậu đều có khả năng bị zona. Sau khi hồi phục, virus có thể xâm nhập vào hệ thần kinh và ngủ yên trong đó nhiều năm. Sau một thời gian, virus sẽ tái hoạt và lan xuống da, tạo ra các mụn nước.

Nguyên nhân chính xác khiến virus tái hoạt vẫn chưa được xác định, nhưng có thể do sự suy giảm miễn dịch theo độ tuổi. Varicella-zoster thuộc nhóm vi khuẩn herpes, bao gồm cả các loại virus gây mụn rộp và herpes sinh dục. Do đó, zona còn được gọi là herpes zoster.

Tuy nhiên, virus gây bệnh thủy đậu và zona không giống với virus gây ra mụn rộp hay herpes sinh dục, loại nhiễm trùng lây qua đường tình dục.

Hầu hết các ca bệnh zona tự khỏi trong vòng 2-3 tuần.

Nguy cơ mắc bệnh zona thần kinh

Hầu hết các trường hợp mắc bệnh zona thường sẽ tự khỏi trong vòng 2-3 tuần. Mặc dù bệnh này hiếm khi xảy ra nhiều lần ở một người, nhưng khoảng 1/3 số người sẽ có ít nhất một lần mắc bệnh zona trong cuộc đời. Đặc biệt, bệnh thường xuất hiện ở người lớn tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh zona bao gồm:

Biến chứng của zona thần kinh

Bệnh zona thần kinh không gây tử vong nhưng có thể để lại các hậu quả nghiêm trọng. Dưới đây là một số biến chứng thường gặp:

Đau thần kinh mãn tính sau khi hết nổi mẩn: Mặc dù các mụn nước đã lành, người bệnh vẫn có thể cảm thấy đau nhức, tê vùng đã bị ảnh hưởng. Nguyên nhân là do dây thần kinh ở khu vực đó bị viêm, dẫn đến tổn thương lâu dài. Bệnh nhân có thể cần đến thuốc kháng viêm và vật lý trị liệu.

Mù mắt: Đây là biến chứng nghiêm trọng khi zona ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác, xảy ra gần vùng mắt. Người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám khi có dấu hiệu nào liên quan đến mắt.

Tổn thương dây thần kinh lâu dài: Người bệnh có thể bị mất cảm giác hoặc gặp khó khăn trong việc cân bằng.

Nhiễm trùng da: Biến chứng này có thể xuất hiện khi da bị loét và có thể nguy hiểm hơn ở những người mắc bệnh mãn tính như viêm da cơ địa hoặc vảy nến.

Phương pháp điều trị zona thần kinh

Bệnh zona thường được chẩn đoán qua khám lâm sàng. Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn bị bệnh, họ sẽ kiểm tra các triệu chứng như phát ban và mụn nước. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm để xác định virus.

Nếu cần thiết, bác sĩ có thể lấy mẫu da hoặc dịch từ mụn nước để gửi đến phòng thí nghiệm kiểm tra virus.

Hiện tại chưa có thuốc điều trị triệt để bệnh zona, nhưng việc điều trị sớm bằng thuốc kháng virus có thể giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng và giảm nguy cơ biến chứng. Một số loại thuốc thường được sử dụng bao gồm:

Do zona có thể gây cơn đau nặng, bác sĩ có thể kê đơn:

Kem capsaicin;

Chế độ sinh hoạt phù hợp cho bệnh nhân zona thần kinh

Để tăng cường sức khỏe, người bệnh nên tắm nước mát hoặc sử dụng gạc mát ướt lên các bóng nước để giảm ngứa và đau. Hạn chế căng thẳng là điều cần thiết để hỗ trợ quá trình hồi phục.

Zona thần kinh có lây không?

Bệnh zona thần kinh có khả năng lây nhiễm, chính vì vậy mọi người thường lo ngại về sự lây truyền. Virus có thể lây từ người này sang người khác qua các tiếp xúc thông thường như dùng chung khăn mặt. Tuy nhiên, những người nhiễm bệnh sẽ lại bị thủy đậu chứ không phải zona. Những người đã từng mắc thủy đậu không thể nhiễm zona từ người khác, nhưng có thể mắc lại nếu từng bị zona.

Người mắc zona thần kinh nên hạn chế thực phẩm giàu chất béo.

Bệnh zona thần kinh kiêng ăn gì?

Đối với người mắc bệnh zona, nên kiêng một số thực phẩm như:

Các thực phẩm nên bổ sung cho người bệnh zona thần kinh bao gồm:

Những thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt là thực phẩm chứa nhiều kẽm và các vitamin A, B12, C, E giúp hỗ trợ hệ miễn dịch. Thêm vào đó, lysine cũng được cho là có khả năng ức chế virus.

Lysine: Là một axit amin có tác dụng ức chế sự phát triển của một số loại virus, bao gồm cả herpes.

Thực phẩm giàu kẽm và vitamin: Một chế độ ăn uống cân bằng giúp ngăn ngừa thiếu hụt dinh dưỡng có thể làm yếu hệ miễn dịch của bạn. Những dưỡng chất quan trọng bao gồm:

Carbohydrate phức tạp: Chuyển đổi carbohydrate đơn giản thành phức tạp có thể giúp bạn giảm viêm và cải thiện sức khỏe tổng thể. Các loại ngũ cốc nguyên hạt là một ví dụ.

Một số nguồn carbohydrate phức tạp bao gồm bánh mì nguyên hạt, gạo lứt, lúa mạch, khoai lang, mì ống nguyên hạt.

Những lưu ý để tránh lây nhiễm và cách phòng ngừa bệnh

Để hạn chế lây lan bệnh cho người khác và giảm thiểu biến chứng, người bệnh cần nhớ những điều sau:

Cách hiệu quả nhất để phòng bệnh là tiêm vaccine thủy đậu. Vaccine này giúp giảm nguy cơ mắc zona và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

Tiêm vaccine thủy đậu là cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh

Dù zona thần kinh không phải là bệnh nguy hiểm, nó có thể gây ra nhiều đau đớn và khó chịu cho người bệnh. Do đó, việc điều trị sớm là rất quan trọng để tránh các biến chứng không mong muốn xảy ra.